เรียนรู้วิธีปั้นไหบ้านเชียง

ขั้นตอนการปั้นหม้อเริ่มจากการเตรียมดิน ซึ่งดินที่ใช้มี 2 ลักษณะคือ ดินเหนียวละเอียดและดินเชื้อ ดินเหนียวละเอียด คือดินเหนียวที่ชาวบ้านได้มาจากแหล่งดินใกล้หมู่บ้าน เมื่อขุดมาได้แล้วจะนำมาผึ่งแดดให้แห้ง แล้วทุบให้ละเอียด แยกสิ่งเจือปนจำพวกเศษหินเศษไม้ออก จากนั้นก็พรมน้ำให้ชื้นคลุมด้วยผ้าพลาสติกทิ้งไว้ 2 คืน ก็นำมาใช้ได้ ส่วนดินเชื้อ คือดินที่เป็นส่วนประกอบสำคัญที่ช่วยให้เครื่องปั้นดินเผาไม่แตกร้าวใน 

ขั้นตอนการปั้นและการทำดินเชื้อ เริ่มจากเอาดินเหนียวผสมแกลบในอัตราส่วนหนึ่งต่อหนึ่งเทน้ำลงไปแล้วย่ำให้เข้ากันสนิทจนดินข้น ปั้นเป็นก้อน กลมๆ ขนาดผลส้มโอนำไปผึ่งแดดให้แห้ง แล้วนำไปเผาจนสุก จากนั้นก็นำมาตำในครกไม้ให้ละเอียดเอาผงดินไปร่อนในตะแกรง ก็จะได้ดินเชื้อเนื้อละเอียดขนาดเท่าเม็ดสาคูพร้อมที่จะนำไปใช้ปั้น เมื่อได้ดินเชื้อและดินเหนียวตามต้องการก็จะนำมาผสมกันในอัตราส่วน 1 ต่อ 1 นวดให้เข้ากันแล้วขึ้นรูปโดยใช้หินดุรองเป็นรูปด้านในใช้ไม้ตีด้านนอกตามรูปโค้งของหินดุ แต่ในปัจจุบันจะใช้วิธีการขึ้นรูปด้วยแป้นหมุน หลังจากตากแห้งจนได้ที่แล้วก็นำไปเผาด้วยฟางข้าวและไม้ฟืนหรือที่เรียกว่า “เตากลางแจ้ง” แต่ทุกวันนี้จะใช้เตาเผาที่ทำเฉพาะในการเผาเครื่องปั้นดินเผา จนสังเกตเห็นดินเป็นสีแดงสุกปลั่ง



เป็นเครื่องปั้นดินเผาประเภทหม้อไห เขียนลายเลียนแบบเครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียงเหมือนในอดีต แต่ละลายจะมีรูปแบบที่แตกต่างกันไป เช่น ลายก้นหอย ลายรูปสัตว์ และลายตามจินตนาการต่างๆ วัสดุที่ใช้ในการเขียนลาย ประกอบด้วยสี (ซึ่งเป็นดินที่นำมาจากหลุมขุดค้นเก่านำมาฝนให้ละเอียดเป็นผงผสมกับกาว และใช้พู่กันเขียนลาย) การเขียนลายหม้อบ้านเชียงแต่ละใบไม่มีการร่างต้นแบบขึ้นก่อน ใช้วิธีจดจำลายต่างๆ จากที่พบเห็นเครื่องปั้นดินเผาภายในหมู่บ้าน นับเป็นความสามารถและความชำนาญเฉพาะของช่างเขียนลายหม้อบ้านเชียง เครื่องปั้นดินเผาหม้อลายบ้านเชียง สามารถนำไปเป็นของประดับตกแต่งบ้าน สถานที่ต่างๆ หรือเป็นภาชนะใส่ของได้ ทำให้ผู้พบเห็นได้สัมผัสถึงบรรยากาศสมัยบ้านเชียง